Gwarancja to dobrowolne zobowiązanie producenta lub innego gwaranta, a zasady liczenia okresu ochrony po naprawie lub wymianie rzeczy reguluje art. 581 Kodeksu cywilnego. W praktyce oznacza to, że po interwencji serwisu ochrona konsumenta może albo zacząć się na nowo, albo zostać jedynie przedłużona o czas przestoju — zależnie od rodzaju naprawy i skali wymiany elementów.

Jak działa wydłużenie gwarancji?

Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta, a okres gwarancji ustala sam gwarant (np. producent) — typowo 12, 24 lub 36 miesięcy. Pomimo że gwarancja jest dobrowolna, jej zasady dotyczące biegu terminu po naprawie lub wymianie są ograniczone przez reguły wynikające z art. 581 k.c. oraz praktykę orzeczniczą. Warto pamiętać, że oprócz gwarancji konsument dysponuje także ustawową odpowiedzialnością sprzedawcy z tytułu rękojmi, która co do zasady trwa 2 lata od wydania towaru (UOKiK).

Kiedy bieg gwarancji zaczyna się na nowo?

Termin gwarancji biegnie od nowa, jeżeli gwarant wymieni rzecz wadliwą na rzecz wolną od wad albo wykona istotną naprawę rzeczy. Nowy bieg liczy się od daty wydania wymienionego lub naprawionego egzemplarza konsumentowi. Przy wymianie jedynie części nowy termin dotyczy wyłącznie tej części; dla reszty urządzenia obowiązuje dotychczasowy bieg gwarancji.

Wyjaśnienie na przykładach

  • wymiana całego telefonu na nowy egzemplarz z datą dostarczenia 10.01.2024,
  • wymiana baterii w laptopie — nowy termin dotyczy tylko baterii, a nie całego laptopa,
  • wymiana silnika w pralce w ramach gwarancji — okres gwarancji dla pralki biegnie od nowa od dnia zwrotu po naprawie.

Co to jest „istotna naprawa”?

W orzecznictwie pojęcie „istotnej naprawy” ustalane jest przez pryzmat dwóch kryteriów: nakładu pracy i wpływu naprawy na użyteczność rzeczy jako całości. Wyrok Sądu Najwyższego z 9.03.1973 r. (I CZ 19/73) wskazuje, że naprawa jest istotna, gdy ingerencja zmienia funkcjonalność lub wymaga znaczącego nakładu pracy. Do typowych przykładów należą wymiana silnika, skrzyni biegów czy płyty głównej w laptopie.

Należy też pamiętać, że nagromadzenie wielu drobnych napraw wykonanych w krótkim czasie może być ocenione jako łącznie istotna ingerencja w urządzenie — sąd lub organ konsumencki może uznać, że z punktu widzenia użyteczności to równoważne wymianie istotnego podzespołu.

Kiedy termin gwarancji jedynie się przedłuża?

Jeżeli naprawa nie spełnia kryteriów „istotnej naprawy”, a urządzenie było w serwisie z powodu wady, to okres gwarancji przedłuża się o czas, w którym konsument nie mógł korzystać z rzeczy z powodu wady. W praktyce oznacza to, że do pierwotnego terminu gwarancji dolicza się sumę dni przestoju. Przykład: produkt był w serwisie 21 dni — okres gwarancji wydłuża się o 21 dni.

Ważne: aby udokumentować dni przestoju, konieczne są daty przyjęcia i wydania urządzenia przez serwis.

Rękojmia a gwarancja — kluczowe różnice

Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru z umową. Zasadnicze różnice, które mają praktyczne znaczenie dla konsumenta:

  • rękojmia zwykle trwa 2 lata od wydania towaru (UOKiK),
  • rękojmia co do zasady nie ulega wydłużeniu wskutek naprawy lub wymiany,
  • w przypadku gwarancji możliwe jest rozpoczęcie biegu od nowa lub przedłużenie o czas przestoju, zgodnie z art. 581 k.c.,
  • konsument ma prawo wyboru podstawy reklamacji — może korzystać albo z rękojmi, albo z gwarancji, w zależności od celu, jaki chce osiągnąć.

Dokumentacja i dowody — co przechowywać

W sporach o bieg gwarancji dokumentacja jest kluczowa. Zadbaj o komplet dowodów, które pozwolą wykazać daty przyjęcia i wydania produktu, zakres prac oraz to, co faktycznie wymieniono.

  • protokół serwisowy z datą przyjęcia i wydania produktu,
  • dokument potwierdzający wymianę części lub całego urządzenia — opis części, numer seryjny i data wydania,
  • karta gwarancyjna lub oświadczenie gwaranta z wyszczególnieniem nowego terminu gwarancji lub zakresu ochrony dla wymienionej części,
  • korespondencja e-mailowa z serwisem/producentem potwierdzająca warunki naprawy i wymiany.

Jak udokumentować istotność naprawy?

Dowód powinien zawierać szczegółowy opis zakresu prac, listę wymienionych części z numerami oraz fakturę lub protokół serwisowy. Jeżeli serwis wymienił elementy wpływające na funkcjonalność całego urządzenia, naprawa kwalifikuje się jako istotna. Przykłady dowodów: faktura za wymianę silnika z numerem części, zdjęcia wymienionego elementu z widocznym numerem seryjnym, szczegółowy protokół z opisem prac.

Jak liczyć czas gwarancji po naprawie lub wymianie?

Obliczanie biegu gwarancji zależy od typu interwencji serwisowej. Poniżej zasady z praktycznymi wskazówkami:

  • gdy rzecz wymieniono na nową lub wykonano istotną naprawę — nowy okres liczony od daty wydania wymienionego/naprawionego egzemplarza,
  • gdy naprawa nie jest istotna — okres przedłuża się o liczbę dni, kiedy konsument nie mógł korzystać z rzeczy z powodu wady,
  • gdy wymieniono tylko część — dla tej części obowiązuje nowy termin, a dla reszty urządzenia zachowany jest pierwotny termin.

Praktyczne kroki dla konsumenta po naprawie lub wymianie

Aby skutecznie zabezpieczyć swoje prawa i mieć podstawy do ewentualnego sporu, warto postępować według poniższej procedury.

  1. zachowaj protokół serwisowy i dowód wydania urządzenia,
  2. porównaj zapisy gwarancji z treścią protokołu i żądaj doprecyzowania w razie niejasności,
  3. jeżeli naprawa wpływa na funkcjonalność jako całości, powołaj się na art. 581 k.c. oraz orzecznictwo SN i żądaj rozpoczęcia biegu gwarancji od nowa,
  4. gdy serwis odmawia uznania nowego biegu gwarancji, skontaktuj się z rzecznikiem konsumentów lub UOKiK i przedstaw dowody: protokół, faktury, korespondencję,
  5. jeżeli produkt stoi w serwisie dłużej niż 14 dni i korzystanie jest uniemożliwione, oblicz dni przestoju i dolicz je do terminu gwarancji.

Wzór prostego potwierdzenia serwisowego — propozycja zapisu

Żądaj od serwisu/lub producenta pisemnego protokołu zawierającego następujące elementy:

  • numer zgłoszenia serwisowego i data przyjęcia,
  • data wydania produktu po naprawie lub wymianie,
  • opis prac — wymienione elementy i zakres wykonanych czynności,
  • informacja, czy naprawa była istotna czy częściowa oraz oświadczenie, czy gwarancja zaczyna biec na nowo i od której daty.

Przykładowy zapis do dołączenia do protokołu: „Wymieniono płytę główną (nr części X123). Produkt wydano 15.07.2024. Gwarancja na wymienioną część: 12 miesięcy od daty wydania. Gwarancja na urządzenie: biegnie od nowa od 15.07.2024.”

Typowe spory i jak je rozwiązywać

W praktyce najczęściej pojawiają się dwa rodzaje sporów:

Spór 1: Serwis twierdzi, że wymieniono tylko „części kosmetyczne”. Dowód to faktura, opis części oraz charakter wymiany. Jeżeli wymieniony element wpływa na działanie całego urządzenia, powołaj się na regułę istotnej naprawy.

Spór 2: Gwarant odmawia przedłużenia terminu mimo długiego pobytu w serwisie. Dowód: daty przyjęcia i wydania. Przedłużenie równa się sumie dni przestoju, dlatego policz dokładnie dni i przedstaw rachunek w żądaniu przywrócenia ochrony na właściwy okres.

Strategia eskalacji — kiedy zgłosić sprawę dalej

Jeżeli rozmowy z serwisem lub gwarantem nie przynoszą skutku, działania można eskalować w następujący sposób:

1) Zgłoszenie sprawy do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów — rzecznicy często pomagają w negocjacjach i występują w imieniu konsumenta; 2) Złożenie skargi do UOKiK lub innego organu ochrony praw konsumenta, zwłaszcza gdy problem ma charakter systemowy; 3) Wniesienie powództwa do sądu cywilnego — powództwo o ustalenie, że bieg gwarancji rozpoczął się na nowo lub o odszkodowanie za utratę korzyści wynikających z braku ochrony.

W postępowaniu sądowym kluczowe będą dowody: szczegółowy protokół serwisowy, faktury części, korespondencja, zdjęcia oraz ewentualne opinie rzeczoznawców potwierdzające istotność naprawy.

Jakie korzyści uzyskuje konsument?

Dzięki właściwemu udokumentowaniu naprawy lub wymiany konsument może uzyskać realne korzyści:

  • nowy okres ochrony po istotnej naprawie lub wymianie — np. 24 miesiące od daty wydania wymienionego produktu,
  • ochronę wymienionej części niezależnie od reszty urządzenia — np. nowa bateria na 12 miesięcy,
  • możliwość wyegzekwowania praw u rzecznika konsumentów lub poprzez drogę sądową przy braku uznania roszczeń.

Źródła prawa i orzecznictwo

Podstawowe źródła, na które warto się powołać w sporach:

  • art. 581 Kodeksu cywilnego — zasada rozpoczęcia biegu gwarancji na nowo po wymianie lub istotnej naprawie,
  • wyrok Sądu Najwyższego z 9.03.1973 r., I CZ 19/73 — kryterium „istotności” naprawy,
  • UOKiK — przypomnienie o tym, że ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy (rękojmia) wynosi co do zasady 24 miesiące.

Przydatne wskazówki praktyczne

Zadbaj o to, aby każde oddanie towaru do serwisu było udokumentowane na piśmie z datami i opisem prac. Bez jasnego protokołu trudno będzie dowieść zarówno liczby dni przestoju, jak i zakresu wykonanych prac. W sytuacjach wątpliwych lepiej od razu żądać konkretnego oświadczenia serwisu na piśmie, czy gwarancja zaczyna biec od nowa, a jeśli tak — od której daty.

Pamiętaj także o świadomym wyborze podstawy reklamacji: jeśli Twoim celem jest wydłużenie ochrony, warto działać na gruncie gwarancji; jeśli natomiast zależy Ci np. na wymianie towaru lub odstąpieniu od umowy, często lepsza będzie rękojmia.

Przeczytaj również: